Lezing: Revolutie in Laren, Mondriaan & Van der Leck

29 okt.- Hans Janssen zal tijdens een lezing in Singer Laren op 29 oktober ingaan op het curieuze verblijf van Mondriaan in Laren, als het middelpunt van een groep kunstenaars die zou gaan tekenen voor De Stijl, die opvallende maar onwennig lastige en weerbarstige kunstbeweging die de 20ste eeuw bepaalde. De Stijl was de uitkomst van een intense dialoog tussen twee kunstenaars – Piet Mondriaan en Bart van der Leck – met Theo van Doesburg als degene die het allemaal wereldkundig maakte met zijn tijdschrift De Stijl. Er zijn veel vragen die om een antwoord vragen. Hoe werkt een artistieke uitwisseling? Wat is invloed precies? Het begrip ‘uitvinding’ duidt op iets conceptueels, iets bedachts, iets als een ‘beeldmerk’ (De Stijl!) terwijl het juist hier gaat om het tegendeel, zo zal worden uiteengezet. Er zit iets systematisch in de manier waarop vooral de twee kunstenaars Piet Mondriaan en Bart van der Leck het onontgonnen terrein van de nieuwste kunst exploreerden. Het waarom zal in de lezing uiteengezet worden.

Hans Janssen (1954) is hoofdconservator moderne kunst in het Gemeentemuseum Den Haag en Mondriaan-expert. Hij publiceerde recentelijk een lijvige biografie: “Piet Mondriaan. Een nieuwe kunst voor een ongekend leven”.



( zie ook archief: De Larense jaren van Mondriaan)


 


 






15 okt.- De Dooyewaard Stichting viert de afronding van zijn atelier-renovatieproject aan de Eemnesserweg in Blaricum. Drie ateliers, waaronder 'de hut van Mondriaan', zijn een maand lang te bezichtigen. In een tijdelijke expositieruimte op het terrein is een tentoonstelling over het leven en werk van Piet Mondriaan (1872-1944) te zien. En, last but not least, Martijn Le Coultre en Cees de Jong publiceren een fraai Mondriaan-boekje.,,In dit hutje, dat oorspronkelijk aan de Noolseweg in Blaricum stond, maakt Piet Mondriaan zich los van het kubisme. Hij ontmoet Bart van der Leck. Ze zien en inspireren elkaar dagelijks. Ook Theo van Doesburg en Vilmos Huszár bezochten hem hier. Hier ontstond ook de kunststroming De Stijl.''Martijn Le Coultre, voorzitter van de Dooyewaard Stichting, staat in het gerestaureerde atelier van Mondriaan dat na de Eerste Wereldoorlog werd verplaatst naar Blaricum. Het huisje, oorspronkelijk met rieten dak, ademt kunsthistorie. Het is, ondanks het extra raam, vrij donker binnen. Spartaans ingericht.
 'Hij werkte hier, zijn schilderijen ontstonden en droogden hier'

De vloeren, de betimmering en de kastjes zijn nog origineel. ,,Zo heeft Piet het allemaal meegemaakt. Hij werkte hier, zijn schilderijen ontstonden en droogden hier. Het wc'tje (met een luikje naar de buitenkant voor het weghalen van de pot) is niet bewaard gebleven.'' Daar zit nu de trap naar het moderne atelier met lichtkoepel, onder het maaiveld.Het ruikt in de 'hut' nu lekker naar hout. Er is weinig fantasie nodig om je voor te stellen hoe Mondriaan hier bij schaars daglicht heeft gewerkt. Eigenlijk verwacht je ieder moment zijn terugkeer. ,,We hebben aan Madame Tussauds gevraagd of we Piet mochten lenen, maar dat wilden ze niet'', vertelt Martijn Le Coultre. Hij heeft intensief onderzoek verricht naar de Larense-Blaricumse jaren van Mondriaan en daar ter gelegenheid van de afronding van het atelier-restauratieproject een boek over geschreven.Klein ParijsEen gelukkige periode was het niet voor Mondriaan. ,,Hij schrijft ergens dat je alleen in een grote stad kunt leven. Laren, een volstrekt dorp, kwam wel het meeste in de buurt. 'Klein Parijs', zo noemde hij Laren waar hij woonde. Kunstenaarshotel Hamdorff was de Moulin Rouge. Een hele mondaine gelegenheid, waar hij danste.''
Een 'stijf-correct dansend man in een pandjesjas met geconcentreerd gezicht die blijkbaar evenals in zijn schilderijen in het dansen de abstracties betrachtte', citeert Le Coultre De Gooi-en Eemlander uit 1919. ,,Een rare danser. De meisjes vonden hem een beetje zielig.''    Bron: GooiVrouwenversierder en veel knappere Adriaan Roland Holst was meer in trek. ,,In Hamdorff zat iedereen in een pressure cooker bij elkaar. Hele bijzondere types. Dat beïnvloedde elkaar, een intellectuele uitwisseling. Jan Hamdorff zwengelde dat aan met zijn tentoonstellingen.''Er werd speciaal voor die exposities geschilderd, in de sfeer van 'Het land van Mauve'. ,,Blaricum was het ondergeschoven kindje van Laren.'' De twee dorpen hadden één burgemeester. ,,Roland Holst schrijft nooit dat hij naar zijn hutje in Blaricum gaat, hij ging naar Laren.''VluchtelingenstroomDoor de vluchtelingenstroom die ontstond als gevolg van het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog was er enorme woningnood. ,,Je was als kunstenaar heel blij als je überhaupt een plekje had waar je ook kon schilderen'', legt Le Coultre uit.,,Aan de achterkant van dit huisje is het woongedeelte en Mondriaan mocht dus de woonkamer als atelier gebruiken. Hij is hier rond de jaarwisseling 1916-1917 ingetrokken en vertrokken in de zomer van 1918. De schilderijen die hij hier heeft gemaakt en bewaard zijn gebleven, vaak met datum gesigneerd, hangen allemaal in belangrijke musea. Het is bekend dat hij veel schetsen heeft gemaakt en proeven gedaan. Daar is eigenlijk niks van over, allemaal vernietigd door Mondriaan.''BewijsOver zijn leven in Laren is weinig bekend. ,,Hij had als kunstenaar al naam gemaakt, geëxposeerd in het Stedelijk. Hij was Hamdorff ontstegen, hij was van het statuur Jan Sluijters. Het enige wat we wel weten, is beschreven door de man die een tijdje in dit huisje heeft gelogeerd, terwijl Piet Mondriaan hier werkte. Dat is het harde bewijs dat Mondriaan hier heeft gezeten. Hij woonde in Laren.'' Een plattegrond van het atelier aan de Noolseweg was het begin van een speurtocht in (digitale) archieven.OntdekkingZijn grootste ontdekking is dat het zelfportret van Mondriaan (zie linksonder op deze pagina) in het atelier aan de Noolseweg is geschilderd, het atelier dat nu dus te bezoeken is aan de Eemnesserweg 30b. ,,Het Gemeentemuseum Den Haag wist dat niet'', constateert Le Coultre. Dat museum heeft de grootste collectie Mondriaans, inclusief het beroemde Victory Boogie Woogie dat voor 80 miljoen gulden werd gekocht.,,Het zelfportret was begin 1918 klaar. Eind 1916 schrijft hij dat hij er aan gaat beginnen. Het is goed gedocumenteerd dat hij tussen 1916-1918 alleen hier heeft gewerkt. Het bijzondere is dat hij in Blaricum de wanden van het hutje met kartonnen blokjes in kleur decoreerde, dus voordat hij vertrok naar zijn atelier in Parijs. Dat is kunsthistorisch nieuw.''De blokjes werden op de juten bespanning geprikt. Le Coultre loopt naar de hoek en vergelijkt het zelfportret met het atelier. ,,Hier had je de kleurvlakjes. Dit zijn precies de houten plankjes en de lat.''AmateurHoe is in Den Haag op deze ontdekking gereageerd? ,,Het museum was blij met de informatie. Ze zijn namelijk bezig met een Mondriaan-boek. Natuurlijk zijn ze een beetje sceptisch, want ik ben een volstrekte amateur, laten we eerlijk zijn. Maar in mijn boekje houd ik me zoveel mogelijk aan de feiten en doe niet aan kunsthistorische luchtfietserij. En misschien komen er door deze publicatie nog meer bronnen boven.''Le Coultre: ,,Mondriaan heeft me altijd gefascineerd. Als kind werd ik meegesleept naar het Haags Gemeentemuseum. Kan ik ook wel, denk je. Het grijpt je. Pas als je veel kunst hebt gezien, begrijp je hoe goed het is, en hoe baanbrekend.''MondriaanprijsIs afronding van het restauratieproject de kroon op het werk van de Dooyewaard Stichting? ,,Nee, het is pas af als op dit terrein kunstenaars wonen en schilderen.'' Onder de drie gerestaureerde ateliers zijn moderne werkruimten voor kunstenaars gemaakt. Ter gelegenheid van de afronding van de renovatie roept de Dooyewaard Stichting de Mondriaan Prijs in het leven.De kunstschilder die deze prijs wint, mag tegen betaling van gas, water en licht wonen en werken in de 'hut van Mondriaan'. ,,We zoeken nog naar sponsoren die hun naam aan deze prijs willen verbinden.'' Als dat niet lukt moet de stichting misschien een deel van de grond verkopen. ,,Dat zou zonde zijn. Onze droom is om hier een mooie beeldentuin te maken.''KolonieTijdens de rondleiding over het terrein, vlakbij restaurant Rust Wat, mogen we even kunstenares Eline de Jonge aan het werk zien in het oude atelier van Ferdinand Hart Nibbrig. Hoe kijkt zij tegen de eindfase van het project aan? ,,Als hier straks andere kunstenaars komen, krijg je het gevoel van een kolonie. Dat ontbreekt bij hedendaagse kunstenaars. Iedereen is solistisch bezig, interactie onderling is eigenlijk weg. Het zou fantastisch zijn als dat weer ontstaat. Daar komen mooie dingen uit voort.''

De expositie 'De hut van Mondriaan' is van 16 oktober tot en met 16 november, dagelijks open van 11.00-17.00 uur, Eemnesserweg 30b, Blaricum. De drie ateliers zijn eveneens te bezoeken. Boek voor 19,95 euro te koop, onder meer viawww.mondriaanprijs.nl    Bron: Gooi en Eemlamder Foto: Het (verplaatste) atelier aan de Eemnesserweg 30b in Blaricum. 





 


https://rkd.nl/nl/images/213457


 


Ga terug

Publicatie datum: 27-10-2017

[Laren in beeld]

[Column]

Doe wat uw buurman doet!

17 nov.- Nu de spaarrentes in Nederland blijven kelderen (tot nog maar 0,5%!) zoeken steeds meer mensen naar alternatieven voor hun spaargeld. Wist u dat het mogelijk is om maar liefst een rendement van 6% te halen wanneer u   Lees verder

[Kijk op Laren]

Larens Behoud doet beroep op wet openbaarheid bestuur (WOB)

8 nov. -   Geachte college van Gedeputeerde Staten,   In het kader van de besluitvorming in de ARHI-procedure van de regio Gooi- en Vechtstreek verzoek ik u mij de informatie/documenten te verstrekken die zijn ingebracht in de vergadering van Gedeputeerde Staten van 7 november 2017 ten behoeve van de behandeling van dit onderwerp. Wij doelen hier op de geagendeerde stukken en niet de geamendeerde stukken NA behandeling in de v  Lees verder

[Het weer in Laren]

6,5°Cza
6,5°Czo
7°Cma
8°Cdi

[Opinie]

Opinie: Haren laat zich niet

15 nov.- De Provincie Groningen wil dat de gemeente Haren wordt opgeheven en samengevoegd met Groningen en Ten Boer. Daarin laat het provinciebestuur zich niets gelegen aan het referendum en de beginselen van beh  Lees verder

[Nieuws uitzendingen]

  • Bekijk video beelden van de NOS op nos.nl
  • Bekijk video beelden op RTV NH
  • Bekijk video beelden op de website van Radio 6 FM TV

[Schetsen van Laren]

Het was zo vertrouwd!

14 nov.- Waar eens bomen werden gezaagdWerd ook een nieuw plan gevraagdWat te doen met de vrijgekomen grond?Nieuwe sjieke huizen moeten er komenDaar staan straks mooie wijkenMaar voor alle Laarders of alleen voor de nieuwe rijkenDe hijsinstallatie mag blijvenAls een monument voor wat er eens wasOf wordt het alras verzaagd tot brandhout en asDe aanblik nu geeft je geen vreugdWat is er in het plan voor Larens jeugd ?De aankomende Sint heeft een beetje invoed op de tekst gehad.Tekening en tekst : Hans Houtkamphanshoutkamp@live.nl  Lees verder

[Volg Larens Behoud op]