Lodewijk Schelfhout uit de schaduw

16 febr.- Sin­ger La­ren - het moet maar eens ge­zegd - weet als geen an­der mu­se­um een ver­haal over het voet­licht te bren­gen. Of dat nu gaat over Ne­der­land­se kun­ste­naars die in­spi­ra­tie zoe­ken in het bui­ten­land of over het ont­staan van een par­ti­cu­lie­re col­lec­tie, tel­kens weer wordt de be­zoe­ker aan de hand van boei­en­de tek­sten en een toe­gan­ke­lij­ke op­stel­ling de ex­po­si­tie in­ge­zo­gen.
Ook dit keer brengt de ten­toon­stel­ling 'Lo­de­wijk Schelf­hout, Ne­der­lands eer­ste ku­bis­t' niet al­leen het werk van een schil­der in beeld, maar bo­ven­al het ver­haal van een man die zoe­ken­de was, op ar­tis­tiek en per­soon­lijk vlak.

De ex­po­si­tie van het werk van Schelf­hout (1881-1943) opent met een kleur­rijk zelf­por­tret uit 1906. Bij een eer­ste oog­op­slag lijkt het als­of we naar een (zelf)por­tret van Van Gogh kij­ken; de­zelf­de fel­le kleu­ren en ex­pres­sie­ve, dik­ke pen­seel­stre­pen. De wij­ze waar­op de schil­der zich­zelf heeft neer­ge­zet, doet even­eens aan Van Gogh den­ken. De ma­ge­re kop, het vlam­men­de, rode haar en ge­kleed in een een­vou­dig shirt pre­sen­teert Schelf­hout zich als een ploe­te­ren­de kun­ste­naar. "Bij­na als­of hij zich­zelf ver­ge­lijkt met Van Gogh en zijn tra­giek", al­dus con­ser­va­tor Anne van Lien­den van Sin­ger La­ren.

Als klein­zoon van de be­ken­de ne­gen­tien­de-eeuw­se land­schaps­schil­der And­re­as Schelf­hout zit het kun­ste­naar­schap Lo­de­wijk Schelf­hout in zijn bloed. Hoe­wel de klein­zoon min­der roem zal ver­ga­ren, en zo­ge­zegd in de scha­duw van zijn opa staat, is hij heel be­lang­rijk ge­weest voor de mo­der­ne kunst, ver­telt Van Lien­den.

Gids

Schelf­hout ver­trekt in 1903 naar Pa­rijs. Daar maakt hij van dicht­bij ra­di­ca­le ver­an­de­rin­gen in de kunst mee en heeft hij con­tact met de kun­ste­naars rond Hen­ri Le Fau­con­nier, de zo­ge­he­ten Mont­par­nas­se-ku­bis­ten. Ook maakt Schelf­hout ken­nis met cri­ti­cus en ver­za­me­laar Con­rad Kic­kert.

Schelf­hout zelf fun­geert al snel als gids voor an­de­re kun­ste­naars die naar Pa­rijs ko­men, on­der wie Piet Mondri­aan. De Ne­der­lan­ders in Pa­rijs wor­den zelfs ’de groep Schelf­hout' ge­noemd. In 1912 de­len Mondri­aan en Schelf­hout kor­te tijd het ate­lier dat Kic­kert aan Schelf­hout ter be­schik­king heeft ge­steld.

Paul Cé­zan­ne is een an­de­re in­spi­ra­tie­bron voor Schelf­hout. Tus­sen 1908 en 1910 schil­der­de hij ver­schil­len­de stil­le­vens en land­schap­pen in de pure, ver­een­vou­dig­de vorm zo­als Cé­zan­ne dat deed. Tech­niek en kleur­ge­bruik blij­ven meer ver­want met de neo-im­pres­si­o­nis­ten en Van Gogh.

Lang­zaam schuift hij op rich­ting ku­bis­me, ge­tui­ge on­der meer het kleu­ri­ge 'Bloem­stil­le­ven', een over­gangs­stuk uit 1909. De bloe­men zijn te­rug­ge­bracht tot kleu­ri­ge stre­pen. De com­po­si­tie is op goed­koop ma­te­ri­aal aan­ge­bracht. Het schil­der­board hob­belt en bob­belt in de lijst.

Een paar jaar la­ter zoekt Schelf­hout de rust op en wil hij, weg van Pa­rijs, nieu­we in­spi­ra­tie op­doen. Hij ver­trekt in de zo­mer van 1911 naar de Proven­ce, waar hij meer­ma­len de dor­pen Vil­le­neu­ve-les-Avig­non en Les Angles schil­dert. Deze reeks is ken­mer­kend door een ei­gen gra­fisch ku­bis­me. Schelf­houts pa­let wordt nau­wer, de lucht en het land­schap wor­den weer­ge­ge­ven met hoe­ki­ge 'vlak­ken'. Het is Mondri­aan die Schelf­hout ad­vi­seert het fi­guur­tje op de ezel in het doek ’Les Angles' weg te schil­de­ren. Wat Schelf­hout ver­vol­gens doet.

In 1913 keert Schelf­hout te­rug naar Ne­der­land. Hij gaat in Hil­ver­sum wo­nen en trouwt een jaar la­ter met de fi­lo­so­fe Al­ber­ti­ne van der Meu­len. On­der in­vloed van zijn ka­tho­lie­ke vrouw kiest hij steeds va­ker voor bij­bel­se the­ma's. Gro­te steun, va­der­fi­guur en voor­beeld is Jan Toor­op en zijn re­li­gi­eu­ze sym­bo­lis­me. Hij be­keert zich in 1927 tot het ka­tho­li­cis­me.

On­te­vre­den

Vol­gens con­ser­va­tor Van Lien­den was de schil­der een veel­zij­dig kun­ste­naar, maar ook ie­mand die wor­stel­de met zijn ar­tis­tie­ke iden­ti­teit. "Ei­gen­lijk blijft hij zijn hele le­ven zoe­ken en sterft hij re­de­lijk on­te­vre­den.”

Het laat­ste werk van Lo­de­wijk Schelf­hout is 'Sou­ve­nir de Proven­ce II’ uit 1943, een ets in dro­ge­naald­tech­niek. Het is een van de bruik­le­nen die ge­du­ren­de de ten­toon­stel­ling in Sin­ger La­ren is te zien. Het ku­bis­me lijkt goed­deels ver­dwe­nen in deze over­we­gend re­a­lis­ti­sche en sub­tie­le voor­stel­ling. Hoe mooi rond kan een ver­haal zijn.

Bron: Gooi en Eemlander Els Blom




Ga terug

Publicatie datum: 16-2-2018

[Laren in beeld]

[Column]

Larens Behoud: Handen af van de Gooise hei

14 sept.- Larens Behoud heeft met afschuw kennis genomen van de in Hilversum gepresenteerde toekomstvisie waar de gemeente Hilversum aan heeft meegewerkt. Een weg over de hei van de A1 bij Bussum naar het Mediapark in Hilversum , al of niet met kabelba  Lees verder

[Kijk op Laren]

Bedankspeech Sean Bogaers aan vrijwilligers

Larens Behoud-gemeenteraadslid en jongerenwerker  Sean William Bogaers (29)hield  vrijdagavond 7 september 2018 in het Larense Brinkhuis  op jaarlijkse vrijwilligersavond een monumentale blikopener./speechvrijwilligersavond 2018ode aan de vrijwilligerswerk (de Warrekam)   goedenavond dame  Lees verder

[Het weer in Laren]

10,5°Cdi
7,5°Cwo
5°Cdo
5°Cvr

[Opinie]

Gooi en Eemlander: Moeder Jaeger verdient Gooise dank

17 sept.- Denken plannenmakers er nu wel of niet aan om asfaltmachines de Westerheide op te sturen om het Mediapark beter bereikbaar te maken voor auto’s? Sinds maandag beroert die vraag de Gooise gemoederen. De Hilversumse wethouder Wimar Jaeger ( zie foto)  verantwoordelijk voor media, en economie,  Lees verder

[Nieuws uitzendingen]

  • Bekijk video beelden van de NOS op nos.nl
  • Bekijk video beelden op RTV NH
  • Bekijk video beelden op de website van Radio 6 FM TV

[Schetsen van Laren]

Bol an (33)

19 sept.-  Toen ik in het najaar van 2001 werd gevraagd de politieke arena van Laren te betreden, vroeg ik mij af of ik het wel kon. Een afweging die altijd mijn drijfveer is geweest.  Ik begon na te denken hoe ik de Laa  Lees verder

[Volg Larens Behoud op]