Vier eeuwen mest en mist in Singer Laren

5 sept.- O land van mest en mist, van vuilen, kouden regen, Doorsijperd stukske grond, vol killen dauw en damp, Vol vuns, onpeilbaar slijk en ondoorwaadbre wegen, Vol jicht en parapluies, vol kiespijn en vol kramp!

Aldus de eerste strofe van ’Boutade’, een gedicht uit 1851 van P.A. de Génestet. ’Boutade’ wordt wel als hét weergedicht beschouwd van de Nederlandse literatuur. De Génestet windt er dan ook bepaald geen doekjes om wat betreft de periodieke gesteldheid van het Hollandse klimaat. 

De versregels van de negentiende-eeuwse dichter en theoloog maken onderdeel uit van de tentoonstelling ’Weer en wind. Avercamp tot Willink’ in Singer Laren. Binnen de museummuren dondert het, lopen schepen op de klippen, zien we dijkdoorbraken, geselt slagregen natuur en mens, maar schijnt ook de zon, zinderend en dan weer aangenaam koesterend.

’Weer en wind’ brengt met honderd kunstwerken - schilderijen, tekeningen en in andere technieken - vier eeuwen extreem weer in beeld. Want, hebben we deze zomer na drie hittegolven het idee dat het niet gekker kan, in vroeger tijden was het niet veel anders, getuige de tentoonstelling.

’Weer en wind’ is ontstaan op initiatief van uitgeverij Thoth, die een boek heeft samengesteld onder de titel ’Weer en wind, 100 gedichten en 100 gezichten’. Boudewijn Bakker - oud-conservator van het stadsarchief Amsterdam en expert in Noord-Nederlandse landschappen - is een van de samenstellers en tevens gastconservator van de tentoonstelling. Fragmenten van de gedichten uit het boek hebben een plek gekregen op de wanden van het museum.

Bakker koos ervoor om de tentoonstelling te openen met het zeestuk ’Storm op zee’ uit 1629 van Hendrick Cornelisz Vroom ((1562-1640). Pats! We zijn meteen bij de les. We zien twee schepen in kwaadgroene, hoge golven onder zwarte luchten. Vroom was een avonturier die meevoer met schepen en zelfs schipbreuk heeft geleden. De weergave van de vaartuigen zijn natuurgetrouw, het zeemonster dat met zijn grote, angstaanjagende kop boven het schuim uitsteekt niet. Het staat symbool voor de dodelijke kracht van de zee. Waarmee Vroom maar wilde zeggen dat de scheepvaart voorspoed gaf, maar ook levens nam; een op de vijf schepen verging in die tijd.

Grijze School

’Storm op zee’ hangt te midden van kunstwerken die geselecteerd zijn onder het thema ’Storm en regen’. Overigens zijn er in de zeventiende-eeuwse en latere schilderkunst nauwelijks werken waarop het water met bakken uit de hemel valt, misschien omdat het publiek er gewoon niet van hield. 

Des te leuker is het dat er in Singer Laren wel een paar te zien zijn. Neem nu ’Stortbui nabij Gouda’ uit circa 1885-1890 van Willem Roelofs ((1822-1897). Wat een plaatje! Daar staat ons stamboekvee in een ongekende hoosbui. Een vaartje doorkruist de groene weide met het schamele houten bruggetje onder de lood- en loodgrijze hemel. Hollandser kan niet. Het beeld had, bij wijze van spreken, gisteren vastgelegd kunnen zijn.

Hoewel het op de doeken van de schilders van de Haagse School eveneens zelden regent, was slecht weer voor deze kunstenaars die een realistische weergave van de werkelijkheid nastreefden - en dus niet om het weer heen wilden - een gegeven waar ze dankbaar gebruik van maakten. De Haagse School werd ook wel de ’Grijze School’ genoemd. 

Kijk naar ’Huiswaarts’ uit 1874 van Anton Mauve (1838-1888), die aanvankelijk schilderde in de trant van de Haagse School. Zware wolkenluchten, waarop Nederland patent heeft, vormen het dak boven ruiter en paard dat dapper door de plassen stapt op het modderige pad. En laten we het doek niet te vergeten dat deze week aan Singer Laren geschonken werd: ’Aan de ploeg’ uit circa 1880 van Mauve. Hoe lang blijft het in godsnaam nog droog voor deze zwoegende boer, vraag je je af.

Geconfronteerd met ’Gezicht op een stad’ uit 1944 van Carel Willink (1900-1983) ziet weerman Peter Kuipers Munneke aan de wolkenpartij dat er een storm op komst was. Willink mag dan een sfeer van vervreemding in zijn schilderijen opwekken, ze kwamen vaak tot stand naar aanleiding van foto’s. ’Gezicht op een stad’ is geschilderd naar een opname die hij nam vanuit zijn Amsterdamse dakraam.

Lievelingen

Na de zaal met ’Storm en regen’ volgen die met de thema’s ’Koud en guur, sneeuw en ijs’, ’Zon en maan, mist en schemering’, ’Wisselend weer’ en ’Het weer op papier’. In de zaal met dit laatste thema bevinden zich de lievelingen van de tentoonstelling van museumdirecteur Jan Rudolph de Lorm. Ze zijn van de hand van Hendrick Avercamp (1585-1634). De doofstomme Avercamp, aldus De Lorm, was een ’hyperobservator’. In ’Schaatsers en kolvers op het ijs’ (circa 1615-1634) zien we het leven van alledag met z’n alledaagse dingen zoals, jawel, een figuur aan de kant van de weg die hurkend z’n behoefte doet op het ijs.

’Weer en wind’ is ook een stralende zon in ’Larens landschap met oktoberzon’ uit 1910 van Jan Sluijters (1881-1957), een verzengende zon in ’Oogsttafereel’ (circa 1926-1927) van Johan Dijkstra (1896-1978) en een koesterend helende zon in ’Zomer’ (’Vrede’) uit 1945 van Henk Chabot (1894-1949). Want, op de doeken in Singer Laren is het net als in het echt buiten heel vaak goed toeven.

Sluitstuk van ’Weer en wind’ is ’IJsberg, ijszee’ uit 2018 van Robert Zandvliet (geb. 1970). Het doek is naar een schets van Louis Apol die de tekening maakte op zijn reis naar Nova Zembla in 1880. Destijds had nog geen mens het over de opwarming van de aarde. Dat is tegenwoordig wel anders. Bij een beeld van ijsbergen ligt al gauw de associatie met ’global warming’ op de loer, met een problematische verandering van het klimaat, met overstromingen en droogte. Maar ijsbergen zijn in eerste plaats gewoon natuur toont Singer Laren; natuur om naar te kijken en heel erg van te genieten. Bron: Gooi en Eemlander

 



Ga terug

Publicatie datum: 5-9-2019

[Laren in beeld]

[Column]

Zelfstandigheid kan alleen maar als je je geld op orde hebt en samenwerkt met de buren

8 sept.- "Een erfgooier is nu eenmaal niet iemand die men op de tenen moet gaan staan, in casu in zijn rechten tekort moet doen. Dan verzet hij zich hevig, toont zich zolang koppig en onhandelbaar totdat hij verkregen heeft wa  Lees verder

[Kijk op Laren]

Een sterk dorp

7 sept.- De zomervakantie is voorbij, scholen zijn weer begonnen. Met een geslaagd eerste foodtruckfestival en een jubilerend traditioneel oogstfeest heeft Laren elkaar weer kunnen ontmoeten. Ook het politieke jaar gaat weer begonnen. Larens Behoud zal zich ook het komende jaar inzetten v  Lees verder

[Het weer in Laren]

24,5°Czo
25°Cma
21°Cdi
17°Cwo

[Opinie]

Timo Smit

1 sept.- Een lantaarnpaal is niet links of rechts. Hij moet er wel of niet staan. En als hij er staat moet hij branden. Op pagina 92 van het boek "Erfgooiers geportretteerd" kijkt Laarder Timo Smit met een peinzende  Lees verder

[Nieuws uitzendingen]

  • Bekijk video beelden van de NOS op nos.nl
  • Bekijk video beelden op RTV NH
  • Bekijk video beelden op de website van Radio 6 FM TV

[Schetsen van Laren]

Bol an 85 Poffertjeskraam

20 sept.- Wanneer de poffertjeskraam van ‘Corn. De Haan’ in het hart van het dorp verschijnt, begint voor Laarders de lente. “Eigenlijk is het zo”, zegt Marcel Hilhorst bij wie jong en oud, aanschuift tuss  Lees verder

[Volg Larens Behoud op]